Η ιστορία της Πάργας

Η παλιά Πάργα κατά τον Πλούταρχο και Πτολεμαίο ήταν η αρχαία Τορύνη, που βρισκόταν στην σημερινή τοποθεσία της πόλης και καταστράφηκε το 168 π.Χ. απ' τον Αιμίλιο Παύλο. Τα νησάκια και οι σκόπελοι που βρίσκονται στο θαλάσσιο χώρο που απλώνεται μπροστά στην Πάργα, δημιουργήθηκαν όταν καταποντίστηκε η αρχαία πόλη, που -κατά το Μελέτιο- αποτελούσε το λιμάνι της Ηπείρου στην αρχαιότητα με την ονομασία Ελαια. Σύμφωνα με τα ευρήματα της περιοχής πρέπει να άκμασε οικονομικώς και πολιτιστικώς.
Απ' τον πρώτο οικισμό Αγία Κυριακή μέχρι την Ανθούσα υπάρχουν σκόρπια: Τείχη, πολυγωνικά λιθάρια και λαξευτοί τάφοι. Στην περιοχή Αγία Παρασκευή της Ανθούοας θα πρέπει να βρισκόταν ολόκληρο αρχαίο Νεκροταφείο σύμφωνα με τα συμπεράσματα των αρχαιολόγων κατόπιν της εύρεσης λαξευτού τάφου με αρκετά κτερίσματα.
Η πανέμορφη τοποθεσία της πόλης ήταν η αιτία να βρίσκεται συνεχώς σε αλλεπάλληλη κατοχή απ' τους Μυκηναϊκούς χρόνους μέχρι της ενσωμάτωσης στο Ελληνικό κράτος. Η ύπαρξη της πρώτης πόλης εμφανίζεται το πρώτο το 1320 μ.Χ., όπου γίνεται αντικείμενο συναλλαγής μεταξύ Βενετών και Δεσποτάτου της Ρωμανίας. Από ιστορικό του Βυζαντίου -κατά πάσα πιθανότητα τον Ιωάννη Κατακουζηνό το 1337 αναφέρεται ότι η Πάργα ήταν μια απ' τις πιο οχυρές πόλεις της Ηπείρου. Ήταν κτισμένη στο λόφο Πεζόβολος, που σήμερα σώζονται σκόρπια ερείπια και ονομάζονται Παλαιόπαργα. Η πρώτη της ονομασία ήταν Παράγειρος ή Παραγαία απ' τη σλαβική λέξη parg, που σημαίνει λιμάνι. Στη σημερινή της τοποθεσία κτίστηκε το 1365 μαζί με το κάστρο και βρισκόταν υπό την προστασία των Νορμανδών. Έκτοτε οι Παργινοί καταβάλλουν διπλωματικές και αγωνιστικές προσπάθειες για να βρίσκονται υπό την προστασία ελαστικότερων τυράννων. Το 1400 μ.Χ. εγκαταλείπεται απ' τους Νορμανδούς και καταλαμβάνεται απ' τον Αλβανοσερβοβλάχο Μπογκόη. Από τότε συνεχείς ληστρικές επιδρομές την εξασθενίζουν κι αναγκάζεται να ζητήσει τη βοήθεια των Ενετών. Έτσι υπογράφεται στην Κέρκυρα απ' τον Μπαΰλο Αζαρίνο και μιας Επιτροπής Παργινών της οποίας προΐσταται ρ Πρωτόπαπας Ιω. Βασιλάς στις 21 Μαρτίου το 1401 συνθήκη που διάρκεσε 400 περίπου χρόνια και παρείχε πολλά προνόμια στους προστατευόμενους. Έκτοτε διοικούνταν απ' τη Γενική Συνέλευση των Πατρικίων κι απ' τον Κυβερνήτη-διοικητή, που ασκούσε τη διοικητική και δικαστική εξουσία κι αντλούσε τη δύναμη του απ' την προστασία των Ενετών.